Blog

อโมฆํ ทิวสํ กยิรา อปฺเปน พหุเกน วา
ยํ ยํ วิวหเต รตฺติ ตทูนนฺตสฺส ชีวิตํ

ควรทำวันและคืนไม่ให้ไร้ประโยชน์
เพราะวันคืนล่วงไปเท่าใด
ชีวิตของสัตว์ก็ล่วงไปเท่านั้น

เกร็ดเรื่องราว

ธรรมบทนี้เป็นสุภาษิตส่วนหนึ่งของท่านพระสิริมัณฑเถระ
ว่าด้วยการใช้เวลาให้เป็นประโยชน์ ดังนี้:

ชราภาพ โรคภัย และความตาย
เป็นเหมือนกองไฟที่สัตว์โลกไม่กำลังที่จะต่อต้านหรือหนีไปได้
เราจึงควรทำวันและคืนไม่ให้ไร้ประโยชน์
เพราะเมื่อวันคืนล่วงไปเท่าใด ชีวิตของสัตว์ก็ล่วงไปเท่านั้น

ความตายสามารถรุกร้นเราเข้ามาได้ในทุกอิริยาบถ
ไม่ว่าจะเดิน ยืน นั่ง หรือนอน
เพราะฉะนั้นจึงไม่ควรประมาทเวลา

จาก สิริมัณฑเถรคาถา สุภาษิตสอนให้ใช้เวลาให้เป็นประโยชน์ พระไตรปิฎก เล่มที่ 26
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=359

#ใช้เวลาให้เป็นประโยชน์ #วันคืนล่วงไปเท่าใด #ชีวิตก็ล่วงไปเท่านั้น #สิริมัณฑเถรคาถา #พระไตรปิฎก #ชราภาพ #โรคภัย #ความตาย #กองไฟ #ไม่ประมาท #ปันธรรม #บ้านไอศูรย์

อนิพฺพินฺทิยการิสฺส สมฺมทตฺโต วิปจฺจติ
ทำเรื่อยไป ไม่ท้อถอย ผลที่ประสงค์จะสำเร็จสมหมาย

เกร็ดเรื่องราว

เอกปทชาดก
ความเพียรทำให้เกิดประโยชน์หลายอย่าง

       เมื่อครั้งพระพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวันมหาวิหาร มีกุฎุมพีชาวสาวัตถี ผู้เป็นบิดาพาบุตรมาเข้าเฝ้า เนื่องจากวันหนึ่งบุตรที่นั่งอยู่บนตักได้ถามปัญหาถึงประตูไปสู่ประโยชน์ เขาคิดว่า ปัญหานี้เป็นพุทธวิสัย คนอื่นน่าจะไม่สามารถแก้ปัญหานั้นได้ จึงมาขอคำตอบจากพระศาสดา

พระองค์จึงทรงนำเรื่องในอดีตมาตรัสเล่า ดั้งนี้

ในอดีตกาล พระโพธิสัตว์เกิดในตระกูลเศรษฐี มีบุตรซึ่งยังเป็นกุมารน้อย ถามขึ้นว่า

มีเหตุอย่างเดียวที่ทำให้ได้ประโยชน์หลายอย่างอยู่หรือไม่
ลูกจะพึงทำประโยชน์ให้สำเร็จด้วยเหตุใด
ขอคุณพ่อจงบอกเหตุนั้น ซึ่งรวมประโยชน์ได้หลายอย่างแก่ผมเถิด

พระโพธิสัตว์ผู้เป็นบิดา ตอบว่า

ลูกเอ๋ย เหตุนั้นคือ ความขยันหมั่นเพียร ทำให้ได้ประโยชน์หลายอย่าง
เพราะความขยันหมั่นเพียร ประกอบด้วย ศีล และ ขันติ
ซึ่งอาจทำมิตรทั้งหลายให้ถึงความสุข
หรืออาจทำศัตรูทั้งหลายให้ถึงความทุกข์ได้

พระโพธิสัตว์กล่าวแก้ปัญหาแก่บุตรฉะนี้
บุตรนั้นได้ยังประโยชน์ของตนให้สำเร็จตามนัยที่บิดาบอก
ดำรงชีพไปตามยถากรรมแล้ว

ครั้นพระพุทธเจ้าเล่าจบสัจจธรรม
กุฎุมพีชาวสาวัตถีผู้เป็นบิดา และบุตร ก็ดำรงอยู่ในโสดาปัตติผล

ซึ่งบุตรในอดีตกาลครั้งนั้น ก็ได้มาเป็นบุตรของกุฎุมพีชาวสาวัตถี
ส่วนเศรษฐีกรุงพาราณสีผู้เป็นบิดาในครั้งนั้น ก็คือ พระพุทธองค์

ที่มา:
• เอกปทชาดกที่ 8 ใน พระไตรปิฎก เล่มที่ 27
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ https://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=1848
อ่านอรรถกถา: https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=325
• หนังสือพระเจ้า 500 ชาติ ของ ธรรมสภา

#ความเพียร #ความขยันหมั่นเพียร #ศีล #ขันติ #เอกปทชาดก #พระไตรปิฎก #ปันธรรม #บ้านไอศูรย์

เกิดมาแล้วในชาตินี้ ควรสร้างความดีงามให้มาก

ยถาปิ ปุปฺผราสิมฺหา กยิรา มาลาคุเฬ พหู
เอวํ ชาเตน มจฺเจน กตฺตพฺพํ กุสลํ พหุํ

ช่างดอกไม้ ร้อยพวงมาลัยได้มากมาย จากกองดอกไม้กองหนึ่ง ฉันใด
คนเราเกิดมาแล้วในชาตินี้ ควรสร้างความดีงามให้มาก ฉันนั้น

เกร็ดเรื่องราว

พุทธพจน์นี้ ทรงตรัสถึงการสร้างกุศลของนางวิสาขา อุบาสิกาผู้มีทั้งศรัทธาและทรัพย์มาก ว่า เปรียบเช่น ช่างดอกไม้ที่ฉลาด เฉียบแหลม และ ขยัน เมื่อมีดอกไม้มีมาก ย่อมร้อยพวงมาลัยได้เป็นจำนวนมาก

ช่างดอกไม้ที่ไม่ฉลาด ไม่ว่าจะมีดอกไม้มากหรือน้อยก็ตาม ก็ไม่สามารถร้อยพวงมาลัยจำนวนมากได้
ช่างดอกไม้ที่ฉลาด หากมีดอกไม้น้อย ก็ไม่สามารถร้อยพวงมาลัยจำนวนมากได้
ช่างดอกไม้ที่ฉลาด ขยัน เฉียบแหลม เมื่อดอกไม้มีมาก ย่อมร้อยพวงมาลัยจำนวนมากได้ ฉันใด

บุคคลเมื่อมีทั้งศรัทธา และ ทรัพย์น้อย ก็ไม่อาจทำกุศลให้มากได้
เมื่อมีศรัทธาน้อย แม้มีทรัพย์มาก ก็ไม่อาจทำกุศลให้มากได้
เมื่อมีศรัทธา แต่มีทรัพย์น้อย ก็ไม่อาจทำกุศลให้มากได้
แต่นางวิสาขา เป็นผู้มีทั้งศรัทธาและทรัพย์มาก จึงทำกุศลให้มากได้ ฉันนั้น

จาก เรื่องนางวิสาขา อรรถกถา ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท ปุปผวรรคที่ ๔ อ่านเพิ่มเติมได้ที่ https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=14&p=8

#เกิดมาแล้วในชาตินี้ควรสร้างความดีงามให้มาก #นางวิสาขา #ปุปผวรรค #ช่างดอกไม้ #พวงมาลัย #ศรัทธา #ทรัพย์ #กุศล #ปันธรรม #บ้านไอศูรย์

ความรู้จักประมาณ ทำให้สำเร็จประโยชน์ทุกเมื่อ

มตฺตญฺญุตา สทา สาธุ
ความรู้จักประมาณ ทำให้สำเร็จประโยชน์ทุกเมื่อ

เกร็ดเรื่องราว
อรรถกถา คิชฌชาดก
ว่าด้วย ผู้ไม่ทำตามคำสอนย่อมพินาศ

           พระศาสดา เมื่อประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน ทรงปรารภภิกษุว่ายากซึ่งเป็นลูกผู้ดีคนหนึ่ง แม้บวชในศาสนาที่จะนำออกจากทุกข์ เมื่ออาจารย์อุปัชฌาย์และเพื่อนพรหมจารีผู้หวังดี กล่าวสอนว่า เธอพึงก้าวไปอย่างนี้ พึงถอยกลับอย่างนี้ มองไปข้างหน้าอย่างนี้ เหลียวซ้ายแลขวาอย่างนี้ คู้เข้าอย่างนี้ เหยียดออกอย่างนี้ นุ่งอย่างนี้ ห่มอย่างนี้ ถือบาตรอย่างนี้ พึงรับภัตแต่พอยังอัตภาพให้เป็นไป พิจารณาก่อนแล้วจึงฉัน ฯ
ภิกษุผู้ว่ายากไม่อดทนต่อโอวาท ไม่ยินดีรับคำสอน กล่าวตอบว่า กระผมไม่ได้ว่าพวกท่าน เหตุไรพวกท่านจึงว่ากระผม กระผมเท่านั้นจักทำสิ่งที่เป็นประโยชน์หรือไม่เป็นประโยชน์สำหรับผม

           พระศาสดาตรัสถามว่า ได้ยินว่า เธอเป็นผู้ว่ายากจริงหรือ? เมื่อภิกษุนั้นกราบทูลว่าจริง จึงตรัสว่า เธอบวชในศาสนาที่จะนำออกจากทุกข์เห็นปานนี้ เหตุไรจึงไม่เชื่อคำของผู้ที่หวังดี แม้ในกาลก่อน เธอก็ไม่เชื่อคำ ต้องแหลกละเอียดในช่องลมเวรัมพวาตมาแล้วดังนี้ แล้วทรงนำเอาเรื่องในอดีตมาสาธกดังต่อไปนี้ :-

           ในอดีตกาล พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นนกแร้งที่เขาคิชฌกูฏ นกแร้งนั้นมีบุตรเป็นพญาแร้งชื่อ สุปัต ซึ่งมีกำลังมาก มีนกแร้งหลายพันเป็นบริวาร พญาแร้งนั้นเลี้ยงดูมารดาบิดา แต่เพราะความที่ตนมีกำลังมาก จึงบินไปไกลเกินควร

           บิดาได้กล่าวสอนพญาแร้งนั้นว่า 

          “ลูกรัก เมื่อใดเจ้าเห็นแผ่นดินมีทะเลล้อมรอบ กลมประหนึ่งว่ากงจักร ลอยลิบๆ อยู่ดุจใบบัวลอยอยู่ในน้ำ เจ้าจงรีบกลับเสียจากที่นั้น อย่าบินต่อจากนั้นไปอีกเลย”

           พญาแร้งนั้นแม้รับคำว่า ดีแล้ว ก็จริง แต่วันหนึ่งเมื่อฝนตกใหม่ๆ ได้บินไปกับนกแร้งทั้งหลาย
นกแร้งสุปัตเป็นสัตว์ มีร่างกายสมบูรณ์ มีกำลังมาก มีปีกแข็ง บินขึ้นไปถึงอากาศเบื้องบนโดยกำลังเร็ว ทิ้งนกแร้งหลายเสีย เมื่อเหลียวกลับมาแลดูภูเขาและป่าไม้ทั้งหลาย ก็ได้เห็นแผ่นดินมีทะเลล้อมรอบ กลมดุจกงจักรเหมือนคำของบิดาบอกไว้

           นกแร้งสุปัตก็บินล่วงเลยที่นั้น ไปเบื้องหน้าอีก ยอดลมแรงแข็งกล้า ได้ประหารนกแร้งสุปัตผู้มีกำลังมากนั้นให้แหลกละเอียด นกแร้งสุปัตบินเกินไป ไม่สามารถจะกลับจากที่นั้นได้อีก ตกอยู่ในอำนาจลมเวรัมพวาต ถึงความพินาศแล้ว

           เมื่อนกแร้งสุปัตไม่ทำตามโอวาทของบิดา บุตรภรรยาและนกแร้งอื่นๆ ที่อาศัยเลี้ยงชีพด้วย ก็พากันถึงความพินาศไปด้วยกันหมด

เรื่องนี้จึงให้แนวคิดว่า

ควรรู้จักประมาณความสามารถของตน
ความรู้จักประมาณ ทำให้สำเร็จประโยชน์ทุกเมื่อ

หนังสือ พระเจ้า 500 ชาติ ฉบับสมบูรณ์ สถาบันบันลือธรรม ธรรมสภา หน้า 226
คิชฌชาดก ผู้ไม่ทำตามคำสอนย่อมพินาศ พระไตรปิฎกเล่มที่ 17 พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ 19 ขุททกนิกาย ชาดก ภาค 1 อ่านเพิ่มเติม https://84000.org/tipitaka/attha/v.php?B=27&A=5101&Z=5126

#ความรู้จักประมาณทำให้สำเร็จประโยชน์ทุกเมื่อ #คิชฌชาดก #สุปัต #พญาแร้ง #บ้านไอศูรย์ #ปันธรรม

กมฺมุนา  โหติ  พฺราหฺมโณ
คนจะประเสริฐก็เพราะการกระทำความประพฤติ

เกร็ดเรื่องราว:

นามสิทธิชาดก ว่าด้วย ชื่อไม่เป็นของสำคัญ

กาลครั้งหนึ่ง พระโพธิสัตว์ได้เกิดเป็นอาจารย์ทิศาปาโมกข์อยู่ในเมืองตักสิลา มีศิษย์คนหนึ่งชื่อว่า ปาปกะ (นายบาป) เขาคิดว่าชื่อเขาไม่เป็นมงคล จึงไปหาอาจารย์เพื่อให้ตั้งชื่อใหม่ อาจารย์บอกให้เขาไปหาชื่อที่ตัวเองชอบแล้วจะเปลี่ยนชื่อใหม่ให้

เขาออกเดินทางเพื่อไปหาชื่อใหม่ เมื่อถึงเมืองแห่งหนึ่งซึ่งมีงานศพพอดี จึงถามถึงชื่อคนตาย เหล่าญาติบอกเขาว่าคนตายชื่อว่า ชีวกะ (บุญรอด) เขาถามว่า “ขนาดชื่อบุญรอดยังตายอีกหรือนี่”

ญาติจึงบอกว่า “คนเราจะชีวกะ (บุญรอด) หรือ อชีวก (ไม่รอด) ก็ตายทั้งนั้น ชื่อมีไว้ใช้สำหรับเรียกขานกันเท่านั้น เจ้านี่โง่กระมัง” เขาได้ฟังดังนั้นจึงมีความรู้สึกเฉยๆ เรื่องชื่อ แล้วเดินทางกลับเข้าเมืองของตน

เมื่อถึงในเมือง เจอนายทุนกำลังจับหญิงผู้หนึ่งมาเฆี่ยนตี จึงถามถึงสาเหตุก็รู้ว่านางไม่ยอมจ่ายดอกเบี้ย ทำให้ต้องถูกลงโทษอย่างนี้ เขาถามว่านางชื่ออะไร พอรู้ว่านางชื่อ ธนปาลี (คนมีทรัพย์) จึงถามว่า “แม้จะชื่อ ธนปาลี (คนมีทรัพย์) ยังไม่มีเงินจ่ายดอกเบี้ยอีกหรือ”

พวกนายทุนตอบว่า “จะชื่อธนปาลี (คนมีทรัพย์/คนรวย) หรือ อธนปาลี (คนไม่มีทรัพย์/คนจน) ก็มีหนี้สินได้ทั้งนั้น ชื่อเป็นเพียงสิ่งที่ใช้เรียกขานกันเท่านั้น เจ้านี่โง่แน่ๆ” เขาได้ฟังดังนั้นยิ่งมีความรู้สึกเฉยๆ เรื่องชื่อมากขึ้น แล้วเดินออกจากเมืองไปตามทาง

ระหว่างทางได้พบชายหลงทางคนหนึ่ง ก็ได้รู้ความจริงว่าเขาชื่อ ปันถกะ (ผู้ชำนาญทาง) จึงถามว่า “ขนาดเจ้าชื่อผู้ชำนาญทาง เจ้ายังหลงทางอีกหรือ”

คนหลงทางตอบว่า “จะชื่ออะไรก็หลงทางกันได้ทั้งนั้นแหละ ชื่อก็เป็นเพียงสิ่งใช้เรียกขานกันเท่านั้น”

ในที่สุดเขารู้สึกวางเฉยได้ในเรื่องชื่อ แล้วเดินทางกลับไปหาอาจารย์เล่าเรื่องราวทุกอย่างให้อาจารย์ฟัง และบอกอาจารย์ว่าจะใช้ชื่อเดิม อาจารย์ฟังเขาเล่าแล้วก็กล่าวว่า “เพราะเห็นคนที่ชื่อเป็นตายไป นางผู้มีทรัพย์กลับตกยาก และคนชื่อชำนาญทางกลับหลงทางในป่า นายบาปจึงกลับมา”

ธรรมนิทานชาดกเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า

“ชื่อจะไพเราะ มีความหมายดีแค่ไหน ก็ไม่สู้กับที่เรามีความประพฤติดี”

จากหนังสือ พระเจ้า 500 ชาติ ฉบับสมบูรณ์ สถาบันบันลือธรรม ธรรมสภา

พระไตรปิฎกเล่มที่ 27 พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ 19 ขุททกนิกาย ชาดก ภาค 1

นามสิทธิชาดก ว่าด้วยชื่อไม่เป็นของสำคัญ

อ่านอรรถคาถาเพิ่มเติมได้ที่ https://84000.org/tipitaka/attha/jataka.php?i=270097

#คนจะประเสริฐก็เพราะการกระทำความประพฤติ #นามสิทธิชาดก #ชื่อไม่เป็นของสำคัญ #ปันธรรม #บ้านไอศูรย์